Dziecko „ryzyka porodowego”
Proces życia jest ciągłą wymianą i starciem ze środowiskiem zewnętrznym, które często przybiera postać walki niosącej za sobą urazy i choroby. Środowisko zewnętrzne człowieka podlega stałym przeobrażeniom. Te różne zmiany natury fizycznej, chemicznej, biologicznej, społecznej, ekonomicznej, kulturowej I oświatowej, wpływają w sposób istotny na warunki zdrowotne tak dodatnie, jak i ujemne. Decyduje o nich cała gama czynników: powietrze, woda, świat roślin i zwierząt, bakterii, wirusów, pasożytów i grzybów, sposób żywienia I warunki mieszkaniowe, stan sanitarny, higiena, a także postęp nauki i techniki.
Środowisko zewnętrzne, działając poprzez matkę na płód, a później na samodzielny organizm dziecięcy, wpływa w mniejszym lub w większym stopniu na zdrowie dziecka. Oprócz czynników środowiskowych zewnętrznych niemały wpływ na sam organizm matki mają także czynniki genetyczne, warunkujące np. przekazywanie potomstwu pewnych rodzinnie występujących chorób na zasadzie dziedziczenia.
Do pochodzących z zewnątrz czynników zagrożenia płodu należą: wirusowe, bakteryjne i pierwotniakowe zakażenia nabyte w czasie ciąży, czynniki chemiczne (np. rtęć, ołów, fluor), działające na kobietę ciężarną w środowisku pracy zawodowej (np. w przemyśle), ieki zażywane w ciąży, promienie Roentgena, nieprawidłowa dieta matki (niedobór białka, witamin i składników mineralnych itp.).
Czynnikami wewnętrznymi są istniejące u kobiety w ciąży choroby: serca, płuc, nerek, cukrzyca., nadciśnienie itp., a także nieprawidłowość anatomiczna miednicy, choroby i guzy macicy, zmiany w łożysku, błonach płodowych, pępowinie, przedwczesne odklejanie się łożyska i inne. Poważnym niebezpieczeństwem jest przebycie w ciąży zagrażającego poronienia, krwawień i zatrucia ciążowego oraz konflikt serologiczny między matką a płodem. Nie bez znaczenia jest też wiek matki.
Skutki działania szkodliwych czynników są różne i zależą w dużej mierze od okresu ciąży, w którym doszło do ich ingerencji. Uszkodzenie zarodka (pierwsze trzy miesiące ciąży) prowadzi do powstania, wad rozwojowych (embriopatia). Jeśli jakiś szkodliwy czynnik (np. zakaźny) zadziała w życiu płodowym, to może doprowadzić do uszkodzenia płodu w łonie matki (fetopata) lub do urodzenia dziecka z jawnymi objawami danej choroby. Może też dojść do poronienia, do porodu przedwczesnego lub do urodzenia się dziecka z wadami rozwojowymi lub innymi odchyleniami od stanu prawidłowego.
Noworodki, które rodzą się z ciąży zagrożonej, czy to z powodu choroby matki, czy też choroby płodu, są noworodkami z tzw. ryzyka porodowego. Po urodzeniu mają one znaczne zaburzenia podstawowych funkcji życiowych, a więc oddychania i krążenia. Wyraża się to stanem niedotlenienia, czyli za-martwicą. Niedotlenienie bardzo szybko prowadzi do uszkodzenia mózgu. Dawniej takie noworodki prawie zawsze ginęły. Była to tzw. selekcja naturalna dzieci słabych, niezdolnych do samodzielnego życia. Obecnie wiele z nich udaje się utrzymać przy życiu dzięki intensywnej opiece medycznej i zastosowaniu aparatury reanimującej (aparaty te zastępują pracę płuc i serca dziecka). Niestety, uratowanie życia nie zawsze równoznaczne jest z uratowaniem zdrowia. Niektóre dzieci uratowane od śmierci po urodzeniu w późniejszych okresach życia są upośledzone w rozwoju psychofizycznym (od nieznacznych odchyleń w sferze psychoruchowej do skrajnego kalectwa fizycznego i psychicznego).
Spośród chorób zakaźnych duże niebezpieczeństwo stwarzają: różyczka, toksoplazmoza, listerioza, cytomegalia i kiła.
